ضرورت تفکر از دیدگاه اسلام

از نظر اسلام ، یک انسان رشد یافته کسی است که اهل فکر و تشخیص باشد . اهمیت این مسئله از نظر اسلام تا حدّی است که اگر کسی اصول اعتقادی اسلام ( از قبیل اعتقاد به خدا و پیامبر و روز حساب ) را بدون فکر و از راه تقلید بپذیرد ، از او پذیرفته نیست یعنی اسلام اجازه نمی دهد که کسی حتی در پذیرفتن اسلام ، فکر و تشخیص خود را کنار بگذارد و دنباله رو بی اراده دیگران باشد.

از نظر قرآن اگر کسی فکر و اندیشه خود را به طرز صحیحی به کار گیرد و هدف او تنها درک حقیقت باشد ، می تواند رستگاری را از گمراهی تشخیص دهد و لذا هیچگونه اجباری در پذیرفتن اصول دین نیست :

لا اِکراهَ فی الْدینِ قَدْ تَبَیَنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ                 (در دین هیچ اجباری نیست ، هدایت از گمراهی مشخص شده است)(2)

از این آیه برمی آید که عامل اصلی انحراف و گمراهی انسانها ، بکار نگرفتن فکر و اندیشه یا سطحی نگری است .

آثار سطحی نگری : در اینجا به دو مورد آثار و نتایج سطحی نگری اشاره می کنیم :

1-   اگر مسلمانان به افکار و معلومات سطحی بسنده کنند ، برداشت آنها از تعالیم دین خود سطحی و آمیخته با خرافات و بدعت ها خواهد بود . لازمه دستیابی به فرهنگ اصیل اسلامی ، داشتن رشد فکری و پرهیز از هرگونه سطحی نگری است . از این رو قرآن کریم خضوع و خشوع در برابر خدا را مخصوص بندگاه آگاه و صاحبان دانش معرفی می کند :

اِنَما یَخْشَ اللهَ مِنْ عِبادِه الْعُلَمؤا                   تنها بندگان آگاه و با بصیرت خدا در براقر او خشوع میکنند(3)

این آیه به تنهایی نشان می دهد که رسیدن به اهداف عالی دین ، تنها از طریق دانش و معرفت امکان پذیر است .

2-   سطحی نگری سبب میشود که انسان در برابر افکار مخالف آسیب پذیر باشد . اگر چنین روشی در بین افراد یک ملت گسترش پیدا کند سبب می شود که آن ملت در برابر تهاجمات فرهنگی بیگانگان بزودی از پا درآیند و گرفتار از «خود بیگانگی فرهنگی» شود زیرا نمی تواند به ارزش آنچه خود در اختیار دارند پی ببرند . چنین ملتی همواره با نوعی بی اعتمادی به خود می نگرد و در برابر دیگران به ورطه « خود باختگی » فرو می افتد و این ، بزرگترین خطری است که ملت ها را تهدید می کند . از این رو عادت کردن به تفکر درست و منطقی در میان افراد یک ملت ، بزرگترین سد دفاعی در برابر کسانی است که قصد به اسارت کشیدن آنها را دارند.

 

------------------------------------------

1-      قرآن کریم ، سوره اِسراء- آیه 36

2-      قرآن کریم ، سوره بقره- آیه 256

3-      قرآن کریم ، سوره فاطر- آیه 28

برگرفته از : کتاب بینش اسلامی ص 5

/ 1 نظر / 18 بازدید
غریب آشنا

یا صاحب الزمان[گل] تفعل زدم نیمه ی شبی به قرآن کتابی که از وحی شیرازه دارد برای دلم آیه ی صبر آمد ولی نازنین ،صبر ، اندازه دارد . . . (اللهم عجل لولیک الفرج) [گل][گل][گل]